Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), sản lượng gạo xuất khẩu từ đầu năm đến nay đạt 5,31 triệu tấn, giảm 13% về sản lượng, 17% về giá trị so với cùng kì năm trước.
Ông Trương Thanh Phong – Chủ tịch VFA thừa nhận, chỉ tiêu xuất khẩu năm 2013 khó đạt như năm 2012. Theo đó, chỉ tiêu đặt ra là xuất khẩu 7,5 triệu tấn, nhưng sau 9 tháng đã điều chỉnh còn 7 triệu tấn vẫn khó đạt do các nước xuất khẩu gạo đang hạ giá thành nhằm đẩy mạnh xuất khẩu cuối năm.
Theo ông Phong, dự báo từ nay đến cuối năm không thiếu hợp đồng xuất khẩu nhưng Việt Nam không còn gạo do lượng xuất khẩu tiểu ngạch qua Trung Quốc hiện rất lớn. Đầu tháng 10/2013, lượng xuất khẩu mỗi ngày 5.000 tấn gạo qua biên giới phía Bắc nhưng hiện nay lên đến 8.000 – 10.000 tấn/ngày với giá gạo ở cửa khẩu là 9.000 đồng/kg.
VFA cho biết hiện có khoảng 30 doanh nghiệp xuất khẩu không có giấy phép xuất khẩu nhưng vẫn mua gạo xuất khẩu. Có tình trạng doanh nghiệp phía Bắc nhờ doanh nghiệp phía Nam xuất khẩu ủy thác với hoa hồng 1 -2 USD, vì vậy hợp đồng xuất khẩu qua VFA thì có nhưng lượng thực tế thì không có. Thực trạng này rất dễ dẫn đến tình trạng gian lận hoàn thuế VAT gây thất thu thuế của Nhà nước, khó khăn cho doanh nghiệp xuất khẩu chân chính.
“VFA kiến nghị Bộ Công Thương chỉ đạo các tỉnh biên giới phía Bắc yêu cầu doanh nghiệp xuất khẩu gạo phải đăng kí với Sở Công thương đồng thời Hiệp hội cũng khuyến cáo doanh nghiệp phía Nam không được kí hợp đồng xuất khẩu gạo ủy thác”, ông Trương Thanh Phong cho biết.
Ông Trần Tuấn Anh – Thứ trưởng Bộ Công Thương nhận định, sản lượng và kim ngạch gạo xuất khẩu sụt giảm trong những tháng cuối năm dễ gây biến động về thị trường dẫn đến áp lực cạnh tranh lớn giữa các doanh nghiệp xuất khẩu gạo. Về vấn đề xuất khẩu tiểu ngạch thì Bộ Công thương đã chỉ đạo các cơ quan quản lý phối hợp các cơ quan Hải quan, Thuế tổ chức kiểm tra kiểm soát để có những chấn chỉnh kịp thời.
“xuất khẩu tiểu ngạch tăng mạnh sẽ gây áp lực về giá cho doanh nghiệp xuất khẩu chính ngạch và ảnh hưởng không tốt đến quan hệ thương mại Việt Nam – Trung Quốc vì 2 nước đã kí kết hợp tác đẩy mạnh xuất khẩu chính ngạch. Đồng thời xuất khẩu tiểu ngạch ảnh hưởng đến việc xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam, các doanh nghiệp sẽ không đầu tư nâng cao chất lượng sản phẩm, dễ dẫn đến bị chi phối về giá xuất khẩu”, ông Trần Tuấn Anh cảnh báo./.
VOV