Bạc Liêu: Tìm giải pháp nâng cao giá trị cho hạt lúa

Theo thống kê của ngành Nông nghiệp các huyện, thành phố trong tỉnh Bạc Liêu, trung bình một hộ nông thôn hiện nay có từ 5 – 8 công ruộng, nhưng lại phải nuôi cả gia đình 4 – 5 người. Ông Nguyễn Trung Hiếu, Phó Trưởng phòng NN&PTNT huyện Hồng Dân cho rằng, hiện nay, nghề làm ruộng chỉ để đủ sống, hay lấy công làm lời, chứ muốn khá thì khó lắm. Trung bình, nông dân sản xuất 2 vụ lúa/công/năm thì lãi khoảng 3 triệu đồng, nếu làm 10 công thì lãi 30 triệu đồng. Bình quân mỗi hộ có 5 người, nếu chia đều thì mỗi người chỉ có 6 triệu đồng/năm, tức là 500 ngàn đồng/tháng.

Với mức thu nhập trên, hộ nông dân không được xếp vào tiêu chí hộ nghèo. Thế nhưng, với giá cả khá đắt đỏ như hiện nay, mọi chi phí sinh hoạt của nông dân đều trông chờ vào cây lúa. Đó là thu nhập của những nông dân có đất sản xuất. Còn những người phải thuê mướn đất sản xuất thì còn khổ hơn. Nếu gặp phải thất mùa, thiên tai, dịch bệnh, không trúng giá thì coi như lỗ nặng và lâm vào cảnh nợ nần.

Làm cách nào để tìm đầu ra cho hạt lúa và làm gì để nông dân tăng thu nhập, sản xuất bền vững đã trở thành vấn đề nóng tại hội nghị bàn giải pháp tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy sản xuất, tiêu thụ lúa gạo và thủy sản khu vực đồng bằng sông Cửu Long do Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh, Trưởng Ban chỉ đạo Tây Nam bộ chủ trì vừa được tổ chức tại TP. Cần Thơ. Trong đó, giá trị của hạt lúa đã trở thành vấn đề sống còn khi mọi thu nhập của nông dân đều trông chờ vào cây lúa.

Một trong những giải pháp để giúp nông dân nâng cao giá trị hạt lúa là phải giải quyết được bài toán giảm giá thành sản xuất. Bởi lợi nhuận của nông dân thu lại không nhiều, sản xuất bị thua lỗ cũng vì giá thành sản xuất quá cao. Có vụ nông dân phải trắng tay, hoặc chưa thu hoạch nhưng đã biết lỗ. Cụ thể là vụ Hè Thu 2013, giá thành sản xuất lúa đã vượt hơn 4.000 đồng/kg, nhưng nông dân chỉ bán được lúa ướt với giá khoảng 3.500 đồng/kg. Trong tháng 6 vừa qua, những cơn mưa lớn gây ngập úng khiến nông dân không thể cắt lúa bằng máy gặt đập mà phải thuê nhân công cắt thủ công với giá gần 500 ngàn đồng/công (trong khi cắt bằng máy gặt chỉ 320 ngàn đồng/công).

Có một thực tế cũng đáng suy nghĩ là đầu tư cho phát triển nông nghiệp vẫn chưa xứng tầm và tổn thất sau thu hoạch vẫn xảy ra. Máy gặt đập liên hợp trong tỉnh chỉ mới đáp ứng được 19% diện tích gieo trồng, nên phần lớn chủ yếu dựa vào các tỉnh ngoài. Do vậy, vào mùa thu hoạch rộ hay gần mưa dầm, giá công máy gặt đập luôn tăng cao. Riêng hệ thống lò sấy lúa còn bức xúc hơn. Đến nay, hệ thống lò sấy trong tỉnh chỉ mới đáp ứng khoảng 5% sản lượng lúa.

Không chỉ gặp khó khăn trong sản xuất do hạ tầng yếu kém, lĩnh vực tín dụng đầu tư cho người trồng lúa lâu nay vẫn bị ách tắc, mà nông dân còn ít được tiếp cận các chính sách hỗ trợ từ các chương trình này. Ông Trần Quốc Hùng, Trưởng phòng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn huyện Phước Long cho biết phần lớn vốn đầu tư cho sản xuất của nông dân đều dựa vào các ngân hàng và các đại lý kinh doanh vật tư nông nghiệp. Phước Long là huyện điểm về xây dựng nông thôn mới, nhưng hơn 90% vốn sản xuất của nông dân đều phải vay ở các ngân hàng thông qua hình thức thế chấp quyền sử dụng đất.

Hơn 10 năm thực hiện Quyết định số 80/2002/QĐ-TTg của Chính phủ về chính sách khuyến khích tiêu thụ nông sản qua hợp đồng, sản lượng lúa thông qua hợp đồng cả tỉnh chỉ chiếm 0,54%. Điều này cũng đồng nghĩa với khâu tiêu thụ gần như 100% do người nông dân tự lo. Nông dân không thể liên kết với doanh nghiệp, nên việc thu mua lúa gạo chủ yếu thông qua thương lái. Do vậy, nếu không giải quyết được đầu ra, thì việc nâng cao giá trị cho hạt lúa vẫn là điều xa vời…

Gần đây, việc liên kết 4 nhà đã có chuyển động ở Bạc Liêu, khi mà Công ty cổ phần Bảo vệ Thực vật An Giang đã đến vùng trồng lúa của Bạc Liêu đầu tư xây dựng nhà máy xay xát lúa công suất 200 ngàn tấn/năm tại xã Ninh Hòa, huyện Hồng Dân, mở hướng đi mới cho người trồng lúa trong tỉnh. Công ty này đầu tư cho người trồng lúa theo quy trình khép kín, từ giống, vật tư nông nghiệp, hướng dẫn kỹ thuật và bao tiêu toàn bộ sản phẩm theo giá thị trường tại thời điểm thu hoạch, việc này giúp cho người nông dân hoàn toàn an tâm với hạt lúa làm ra./.

Cao Thăng/TTXVN